Học thuyết Âm Dương là một trong những nền tảng triết học căn bản của y học cổ truyền phương Đông. Theo học thuyết này, vạn vật trong vũ trụ đều được tạo thành từ hai mặt đối lập nhau nhưng thống nhất: Âm và Dương.Trong y học, âm dương được vận dụng để giải thích cấu trúc cơ thể, hoạt động sinh lý, nguyên nhân bệnh tật và nguyên tắc điều trị. Ví dụ: Phần trên cơ thể là Dương, phần dưới là Âm; Lưng là Dương, bụng là Âm; Chức năng hoạt động là Dương, vật chất cơ sở là Âm.
Đặc điểm của Âm Dương
- Đối lập: Âm và Dương luôn đối lập nhau (nóng-lạnh, động-tĩnh, sáng-tối)
- Hỗ căn: Âm và Dương nương tựa vào nhau, không thể tồn tại độc lập
- Tiêu trưởng: Âm và Dương luôn vận động, biến đổi lẫn nhau
- Chuyển hóa: Âm có thể chuyển thành Dương và ngược lại trong điều kiện nhất định
Khi âm dương mất cân bằng, bệnh tật phát sinh. Nhiệm vụ của thầy thuốc là khôi phục sự cân bằng âm dương thông qua thuốc, châm cứu, xoa bóp và dưỡng sinh.